Kí tự dấu câu đặc biệt
Kí tự đặc biệt dấu câu: gạch ngang – —, ngoặc kép cong “ ”, dấu ba chấm …, chấm tròn • và dấu phẩy trên. Hiểu cách dùng chuẩn, bấm là copy miễn phí.
👉 Nhấn vào kí tự để sao chép 💠
Ký tự đặc biệt (95)
Kí tự đặc biệt dấu câu là nhóm dễ bị xem nhẹ nhất. Ai cũng nghĩ dấu câu thì bàn phím có sẵn rồi. Thực tế, bàn phím chỉ có bản “gần đúng”: một gạch nối cho mọi loại gạch, một dấu nháy thẳng cho mọi loại ngoặc kép. Trang này có 95 kí tự giúp văn bản của bạn trông như được dàn trang bởi người làm sách.
Bốn loại gạch, bốn công việc khác nhau
Đây là phần đáng đọc nhất nếu bạn hay viết bài, làm slide hay soạn tài liệu.
| Kí tự | Tên | Dùng để |
|---|---|---|
| - | Gạch nối (bàn phím) | Nối từ ghép tiếng nước ngoài, số điện thoại |
| ‑ | Gạch nối không ngắt dòng | Giữ hai phần dính nhau, không bị rớt dòng giữa chừng |
| ‒ | Gạch số (figure dash) | Rộng bằng một chữ số, dùng trong bảng số |
| – | Gạch ngắn (en dash, U+2013) | Khoảng: 8–10 giờ, Hà Nội – Sài Gòn |
| — | Gạch dài (em dash, U+2014) | Ngắt ý, chèn lời giải thích — như thế này |
| ― | Thanh ngang (horizontal bar) | Mở đầu lời thoại hoặc trích dẫn trong một số kiểu trình bày |
Trong văn bản tiếng Việt, nhiều sách và báo dùng – hoặc — để mở đầu lời thoại nhân vật. Hãy giữ một kiểu trong cả bài.
Một ứng dụng hay của ‑ (gạch không ngắt dòng): khi viết “COVID‑19” hoặc mã sản phẩm trong ô hẹp, phần số sẽ không bị đẩy xuống dòng dưới.
Ngoặc kép cong và dấu nháy đơn
Ngoặc kép thẳng " trên bàn phím là kiểu của máy đánh chữ. Văn bản in ấn dùng ngoặc kép cong “ ” và nháy đơn cong ‘ ’. Chúng có hướng mở và đóng rõ ràng, nhìn mềm mại hơn hẳn.
- “ ” (U+201C, U+201D): ngoặc kép mở và đóng, dùng phổ biến nhất.
- ‘ ’: nháy đơn, dùng cho trích dẫn lồng trong trích dẫn. ’ cũng chính là dấu lược trong tiếng Anh, như “don’t”.
- „ ‚: ngoặc kép và nháy dưới dòng, kiểu dùng trong tiếng Đức, tiếng Ba Lan.
- ‟ ‛: biến thể đảo ngược, ít gặp.
- ❛ ❜ ❝ ❞: ngoặc kép to kiểu trang trí, thuộc khối Dingbats. Rất hợp để đóng khung câu trích dẫn trong ảnh quote hoặc bio.
Ví dụ bio: ❝ Sống chậm lại một chút ❞.
Chấm, chấm tròn và dấu ba chấm
Dấu ba chấm thật …
… (U+2026) là một kí tự duy nhất, khác với ba dấu chấm gõ liền nhau. Nó không bị ngắt dòng ở giữa và chỉ tính là một kí tự, có ích khi tên bị giới hạn độ dài.
Họ hàng của nó: ‥ là hai chấm, ․ là một chấm dẫn, thường dùng trong mục lục để nối tiêu đề với số trang.
Chấm tròn làm gạch đầu dòng
- • (U+2022): chấm tròn tiêu chuẩn cho danh sách.
- ‣: chấm hình tam giác, trông hiện đại hơn.
- · (U+00B7): chấm giữa dòng, nhỏ và nhẹ. Rất hợp để ngăn cách trong bio: “Hà Nội · 2K5 · Yêu mèo”.
- ‧: chấm ngắt âm tiết, dùng trong từ điển để chỉ chỗ tách từ.
Mẹo cho bio Instagram và TikTok: các nền tảng này không có định dạng danh sách. Dán • hoặc ‣ ở đầu mỗi dòng là cách đơn giản để có danh sách gọn gàng. Xem thêm ý tưởng ở bài kí tự đặc biệt cho bio mạng xã hội.
Dấu phẩy trên: prime và các họ hàng
′ ″ ‴ trông giống dấu nháy nhưng thực ra là dấu prime. Chúng có công dụng riêng:
- Phút và giây góc hoặc toạ độ: 21°01′28″.
- Đơn vị foot và inch: màn hình 6′ hoặc 27″.
- Đạo hàm trong toán: f′(x), f″(x).
‵ ‶ ‷ là bản đảo ngược, ít gặp. Muốn tìm thêm kí hiệu đơn vị như độ °, xem trang kí hiệu thời tiết và đơn vị.
Dấu ngữ âm: ʹ ʻ ʼ ˈ ː và nhóm mũi tên nhỏ
Phần lớn các kí tự còn lại thuộc khối “Spacing Modifier Letters” (U+02B0–U+02FF). Đây là những dấu dùng trong phiên âm và chữ viết của nhiều ngôn ngữ.
- ˈ ˌ: trọng âm chính và trọng âm phụ trong phiên âm quốc tế IPA. Ví dụ từ điển tiếng Anh ghi /ˈwɔːtər/.
- ː ˑ: âm dài và nửa dài, như trong /iː/.
- ʻ ʼ ʽ: các dấu nháy dùng như chữ cái trong một số ngôn ngữ.
- ʾ ʿ: dấu dùng khi chuyển tự tiếng Ả Rập, tiếng Do Thái sang chữ Latinh.
- ˆ ˇ ˉ ˊ ˋ: dấu mũ, dấu móc, gạch trên, dấu sắc và dấu huyền đứng riêng.
- ˂ ˃ ˄ ˅: các đầu mũi tên nhỏ, rất hợp làm mũi tên tí hon trong tên.
Game thủ thì thích ˂ ˃ để trang trí: “˂ Tên ˃”.
Cách gõ dấu câu chuẩn trên máy tính
Word tự đổi ngoặc kép thẳng thành ngoặc cong khi bạn gõ, nhờ tuỳ chọn “Smart quotes” trong AutoCorrect. Word cũng đổi hai gạch nối liền nhau thành gạch dài trong nhiều trường hợp.
Trên Windows, giữ Alt và gõ trên bàn phím số: Alt + 0150 ra –, Alt + 0151 ra —, Alt + 0147 ra “, Alt + 0148 ra ”, Alt + 0133 ra …, Alt + 0149 ra •, Alt + 0183 ra ·. Với các dấu ngữ âm thì copy từ trang này là nhanh nhất. Xem thêm bài kí tự đặc biệt trong Word, Excel.
Trên điện thoại, giữ lâu phím gạch nối sẽ hiện – và —, giữ lâu phím nháy kép sẽ hiện các kiểu ngoặc cong trên nhiều bàn phím. Nếu bàn phím của bạn không có, hãy lưu vào phần thay thế văn bản.
Lỗi thường gặp
- Dán vào code bị lỗi: ngoặc cong “ ” không được ngôn ngữ lập trình hiểu là ngoặc kép. Khi viết code hoặc công thức Excel, luôn dùng " thẳng.
- Tìm kiếm không ra: văn bản dùng – sẽ không khớp khi bạn tìm bằng -. Hãy thống nhất một kiểu.
- Hiện ô vuông: một số dấu ngữ âm hiếm như ˁ ˒ ˓ ˔ ˕ có thể thiếu trên phông chữ cũ.
Cần thêm ngoặc trang trí như 【 】 hay 『 』? Ghé trang kí tự ngoặc. Còn nếu muốn ngăn cách dòng trong bio, trang kí tự đường kẻ có nhiều mẫu hơn.